για το θυμό & τη δημιουργικότητα (άρθρο)

anger & creativity

Μελετώντας τα συναισθήματα, γρήγορα κάποιος παρατηρεί ότι υπάρχουν σημαντικές διαφοροποιήσεις, χαρακτηρισμοί και ταξινομήσεις στον τρόπο που αυτά κατηγοριοποιούνται. Παρά τις διαφορετικές απόψεις, ένα είναι σίγουρο: ο θυμός είναι πάντα εκεί.

Και ο θυμός είναι αδιαμφισβήτητα ένα από τα πιο παρεξηγημένα συναισθήματα.

Ο θυμός έχει συνδεθεί με αρνητικότητα, καταστροφικότητα, έλλειψη ευγένειας, φόβο, ακόμη και ντροπή. Αυτό κάνει κάποιον να αναρωτηθεί πώς ένα συναίσθημα,  που είναι αποτέλεσμα χημικών διεργασιών στον εγκέφαλο και στο σώμα μας, μέρος της βιολογικής, συναισθηματικής και νοητικής μας ζωής, είναι τόσο παρεξηγημένο. Εγείρονται επίσης επιπλέον ερωτήματα όπως  με ποιο τρόπο οι κοινωνικές συνθήκες, η κουλτούρα και το περιβάλλον που μεγαλώσαμε επηρέασαν τη συνάντησή μας με το συναίσθημα του θυμού. Πώς μάθαμε να το αναγνωρίζουμε και να το ξεχωρίζουμε από αυτό της οργής, με ποιο τρόπο το βιώνουμε και κατά πόσο το εμπεριέχουμε;

Συχνά παρατηρούμε πως οι περισσότεροι άνθρωποι δεν νιώθουν ασφαλείς με το θυμό τους και ίσως αυτός να είναι ο λόγος που δεν συνδέονται μαζί του, είτε  τον καταπιέζουν και τον εσωτερικεύουν  είτε τον εκδραματίζουν διαρκώς. Και είναι πραγματικά άξιο απορίας πώς  με ένα συναίσθημα που έχει σαν κύριο μέλημά του  να μας προστατεύει και να μας κάνει να νιώθουμε ασφαλείς,  έχουμε μια τόσο παραμορφωμένη σχέση.

Ο θυμός είναι μια συναισθηματική αντίδραση.  Είναι μια έντονη και ισχυρή αντίδραση. Και αυτό είναι μέρος  της ομορφιάς του. Ο θυμός εμφανίζεται συνήθως όταν κάτι θεωρηθεί ως επικίνδυνο, όταν βάλλονται  τα προσωπικά και τα χωρικά μας όρια ή όταν κάτι βιώνεται ότι έρχεται σε αντίθεση με το αξιακό μας σύστημα. Σωματικές αισθήσεις που συνδέονται με το θυμό είναι ταχυκαρδία, υψηλή πίεση, κοκκίνισμα, αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος, ένταση στους μυς γύρω από τα μάτια και το στόμα κλπ. Οι σωματικές αντιδράσεις που σχετίζονται με το θυμό αν και διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο, εμπλέκουν μια σωματική ή ενεργειακή κίνηση που εκφράζεται με το να σπρώξουμε μακριά, να προστατεύσουμε το χώρο μας και τη σωματική και συναισθηματική  μας ακεραιότητα.  Εάν ο θυμός μιλούσε, τότε σίγουρα  το λεξιλόγιό του  θα περιείχε λέξεις όπως “όχι”, “σταμάτα”, “αρκετά”, ‘’φτάνει’’.

Ο θυμός υπάρχει για να μας προστατεύει και να μας συνδέει με την δύναμή μας. Δεν είναι εκεί για να βλάψει κάποιον. Ο θυμός, όπως όλα τα συναισθήματα, είναι συνειδητός, και αυτή η συνειδητότητα έχει έδρα και δράση στο  μετωπιαίο λοβό σε αντίθεση με την οργή και τα ένστικτα που κατοικούν στον ερπετοειδή  εγκέφαλο. Τη στιγμή που αρχίζουμε να θέλουμε να βλάψουμε κάποιον ,που νιώθουμε τόσο παραβιασμένοι, τότε είναι που πηδάμε στον ερπετοειδή  μας εγκέφαλο και πηγαίνουμε προς τα ένστικτα. Και ας ξεκαθαρίσουμε κάτι.Τα ένστικτα είναι αυτό που είναι, είναι, μέρος της ανάπτυξής μας, έχουν το ρόλο και την σημαντικότητά τους. Σε ακραίες καταστάσεις η ικανότητά μας να πηδάμε στο ένστικτο μπορεί να μας σώσει τη ζωή. Το πρόβλημα ξεκινάει στην καθημερινότητα, όταν δεν αντιμετωπίζουμε καταστάσεις που απειλούν τη ζωή μας και παρόλα αυτά τείνουμε να πηδαμε στο ένστικτο.

Σύμφωνα με την Σωματοδυναμική Θεωρία (L. Marcher), μπορούμε να ξεχωρίσουμε δυο διαφορετικές και ταυτόχρονα συνδεδεμένες λειτουργίες του εγώ. Η πρώτη αφορά στην ικανότητά μας να θέτουμε όρια (εξωτερικά) και η άλλη στην ικανότητά μας να διαχειριζόμαστε τα συναισθήματά μας, τα εσωτερικά μας όρια. Και εάν τα εξωτερικά όρια μπορούν να περιγραφούν ως κύκλοι που μας περιβάλλουν, τα εσωτερικά όρια είναι σαν ένα εσωτερικό δοχείο. Μπορούμε να αναρωτηθούμε για ένα λεπτό, πόσο καλά θέτουμε τα εξωτερικά μας όρια, κατά πόσο μπορούμε να τα κρατήσουμε και ποια είναι η χωρητικότητα του εσωτερικού μας δοχείου, Είναι μεγάλο,είναι μικρό, γεμίζει εύκολα ;

Με το να θέτουμε και να κρατάμε τα όριά μας δίνουμε χρόνο και χώρο στον εαυτό μας να επεξεργαστεί, να νιώσει και να καταλάβει μια πράξη, ένα συναίσθημα, μια ιδέα που έρχεται από έξω και  κατευθύνεται προς  εμάς. Ταυτόχρονα εάν διατηρούμε τα όριά μας, τα εσωτερικά μας όρια δεν θα τεντωθούν και το δοχείο μας δεν θα φτάσει στο όριό του απότομα και ξαφνικά. Εάν τώρα για κάποιο λόγο τα εξωτερικά μας όρια δεν είναι ξεκάθαρα, είναι εύθραυστα ή ασαφή, τότε ό,τι έρχεται από έξω θα τείνει να χτυπάει απευθείας το σωματικό μας εγώ, το δέρμα μας και μόλις αυτό συμβεί, το σύστημά μας θα φωνάξει αμέσως, κίνδυνος. Εάν έχουμε ικανοποιητικά εσωτερικά όρια ,τότε πιθανότατα θα διαχειριστούμε αυτό που συμβαίνει χωρίς να εκραγούμε, αλλά αυτό σίγουρα θα απαιτήσει μεγάλη προσπάθεια και ενέργεια. Εάν από την άλλη η χωρητικότητα του δοχείου μας είναι μικρή, τότε μια έκρηξη είναι απλά θέμα χρόνου.

Ο θυμός, όπως κάθε συναίσθημα, έχει διακυμάνσεις αρχή, κορύφωση και τέλος. Δεν θα κρατήσει για πάντα και σίγουρα δε θα προκαλέσει καμιά καταστροφή εάν απλά τον αγκαλιάσουμε και του κάνουμε χώρο  Η ικανότητα να νιώθουμε το θυμό μας, μας σπρώχνει να κινηθούμε, να προστατεύσουμε το χώρο μας, να υπερασπιστούμε την αίσθηση αξιοπρέπειας και την ατομικότητά μας. Η ικανότητά μας να επιτρέπουμε χώρο και χρόνο στον εαυτό μας εσωτερικά και εξωτερικά είναι από μόνη της μια πράξη δημιουργικότητας.

Η δημιουργικότητα δεν είναι ένα απλό θέμα.Τόσα έχουν γραφτεί. Θα μπορούσε να περιγραφεί ως ένα φαινόμενο όπου κάτι καινούργιο,υλικό ή άυλο και και υπό μια έννοια πολύτιμο, παίρνει μορφή. Η δημιουργικότητα εμπεριέχει έννοιες όπως αυθεντικότητα, ατομικότητα, έμπνευση, πρωτοπορία κλπ. Δεν μπορούμε να είμαστε δημιουργικοί εάν δεν νιώθουμε ασφαλείς.Δεν μπορούμε να είμαστε δημιουργικοί εάν δεν είμαστε αυθεντικοί.Δεν μπορούμε να είμαστε δημιουργικοί εάν δεν είμαστε σε επαφή με την ατομικότητά μας και σίγουρα δεν μπορούμε να είμαστε δημιουργικοί εάν δεν νιώθουμε αξιοπρεπείς.

Ο θυμός είναι το συναίσθημα που διασφαλίζει ότι τα όριά μας είναι εκεί. Είναι το συναίσθημα που διευκολύνει την ασφάλεια στον προσωπικό μας χώρο επιτρέποντάς του να μετουσιωθεί σε τόπο έκφρασης του εαυτού μας. Και αυτή η πράξη έκφρασης είναι πράξη δημιουργίας. Σε ένα τέτοιο τόπο μπορούμε να σταθούμε με δύναμη και σε επαφή με την ατομικότητά μας, την αξιοπρέπειά μας και με ανοιχτή καρδιά να συνδεθούμε με τον εαυτό μας και με τους άλλους. Η ικανότητα να είμαστε εμείς, να δημιουργούμε χώρο και χρόνο για εμάς είναι μακράν η μεγαλύτερη και πολυτιμότερη πράξη δημιουργίας.

Σύνταξη: Αγάπη Γεγησιάν, Επιμέλεια: Αλένα Ριζίκαβα

Βιβλιογραφία

  1. Marcher, L. & Fich, S. (2010). Body Encyclopedia. Berkeley: North Atlantic Books

english

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s